Handleiding voor het succesvol inzetten of creëren van motiverende video's in het vmbo

IN HET KORT

De supertool-poster is ontwikkeld als ondersteuning voor docenten binnen het vmbo die hun leerlingen door middel van video’s (meer) willen motiveren. De poster is als het ware een blauwdruk voor de ultieme motiverende video voor vmbo-leerlingen. 

OP 2 MANIEREN

De informatie op de poster kan gebruikt worden als leidraad voor docenten die zelf een motiverende video willen creëren, maar ook voor docenten die op zoek gaan naar een geschikte video binnen het bestaande online aanbod. In dit laatste geval kan deze tool naast een bestaande video worden gehouden, om deze te beoordelen op geschiktheid.

HANG ‘M OP

De tool is op zo’n manier vormgegeven dat je gemakkelijk en snel de belangrijkste criteria kan afleiden en meteen aan de slag kunt. Hang de poster in de docentenkamer, studio of klaslokaal, zodat de tool altijd bij de hand is!

ACHTERGROND

Deze tool is ontstaan uit de conclusie van het onderzoek ‘Videogebruik en het verhogen van motivatie bij het vak Muziek in het vmbo’ – van Miriam Koetsier uit 2021. Hoewel dit onderzoek zich focuste op het gebruik van video’s binnen het vak Muziek in het vmbo, is de conclusie relevant voor alle vakken binnen het vmbo! Wil je meer inhoudelijke informatie, scroll dan naar het kopje ‘Extra Informatie’.

Voor meer informatie of het (bij)bestellen van de supertool-poster kunt u mailen naar miriamkoetsier@gmail.com

EXTRA INFORMATIE

INLEIDING

In het onderzoek dat aan de basis ligt van deze tool, is geprobeerd een antwoord te vinden op de vraag: Hoe kan het gebruik van video’s de motivatie van leerlingen verhogen bij het vak Muziek in het vmbo? Door middel van het onderzoeken van bestaande literatuur en het afnemen van leerlingen- en docentenenquêtes rondom de onderwerpen vmbo, motivatie en videogebruik in het onderwijs, is er een handleiding gecreëerd voor het succesvol inzetten van motiverende video’s in het vmbo-muziekonderwijs. Dit is in de vorm van een poster gegoten, zodat de informatie makkelijk in praktijk kan worden toegepast.

Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat zowel het ontwerp als de context van een video essentieel is voor de mate van succes. (NB. In het kader van dit onderzoek is een video succesvol, als deze motivatie-verhogend is voor vmbo-leerlingen.) Bij zowel het ontwerp als de context moet rekening worden gehouden met de eigenschappen van vmbo’ers en manieren waarop de motivatie kan worden verhoogd die specifiek zijn voor vmbo’ers. 

ONTWERP

Het onderzoek wijst uit dat vmbo’ers de voorkeur geven aan korte video’s van maximaal 5-7 minuten in de Nederlandse taal. Ook moet zowel het niveau als het taalgebruik en de inhoud aansluiten bij (de belevingswereld van) de leerlingen. Het is motivatie-verhogend gebleken om te kiezen voor een authentieke setting, waarbij concrete, praktische, ‘echte’ voorbeelden worden getoond. Deze voorbeelden moeten wederom aansluiten bij het niveau en de verwachtingen van de leerlingen, waardoor zij het gevoel krijgen dit zelf ook te kunnen. Prikkelende, authentieke vragen stellen, verhoogt de betrokkenheid van de leerling. Ook afwisselingen in setting worden gezien als pluspunten. 

Vmbo’ers hebben een relatief korte spanningsboog (ten opzichte van havisten en vwo’ers) en hebben hulp nodig bij het sturen en vasthouden van aandacht. Dit kan worden bewerkstelligd door het gebruiken van visuele signalering en het zorgen voor zo min mogelijk afleiding. Zowel het beeld als het geluid moet van goede kwaliteit zijn en er mogen geen onnodige introducties, teksten, plaatjes, animaties, muziek of geluiden zijn. Ondersteunende en kwalitatief goede visuele en auditieve elementen zijn juist wel gewenst. Het is dus van belang hier een goede balans in te vinden. 

Ook blijkt uit de resultaten dat de meeste vmbo’ers gemotiveerder worden door een ‘leuke docent’. Het is belangrijk dat deze docent of presentator ouder is dan de leerlingen zelf, maar wel toegankelijk genoeg is waardoor leerlingen een gevoel van verbondenheid kunnen ervaren. Ook moet deze presentator op informele, enthousiaste, spontane en duidelijke manier vertellen, goed verstaanbaar zijn en niet te veel afleiden in uiterlijk, bewegingen of stemgebruik. In sommige gevallen is een visueel aanwezige docent niet perse nodig, maar dan moeten er genoeg afwisseling en visueel interessante elementen aanwezig zijn. 

Het helpt daarnaast om humor in te zetten, maar pas hier wel mee op: geforceerde grapjes, onbenulligheid en ongerelateerde ‘onzin’ worden door vmbo’ers als minpunten ervaren. 

 

CONTEXT

Met de context van een video wordt bedoeld: de manier waarop de video wordt ingezet. Vmbo’ers vinden het motiverend als zij het gevoel hebben iets te kunnen (gevoel van competentie). Dit kan worden bereikt door enige, maar niet te veel voorkennis te geven in de vorm van een inleiding voor het kijken van de video. Ook moet de leerling het nut en de waarde van de video inzien en is het belangrijk het doel van de video te communiceren.

Vmbo’ers zijn erg praktisch ingesteld en daarom is het van belang een video in een context van aanvullende en praktische leeractiviteiten te situeren. Door de leerlingen zelf een keuze te laten maken in bijvoorbeeld vervolgopdrachten, leerdoelen, werkwijzen en tijdsindeling, verhoog je het gevoel van autonomie wat erg motivatie-verhogend is gebleken.

Uit dit onderzoek komt ook zeer sterk naar voren dat vmbo’ers waarde hechten aan de relatie met de docent. Het is daarom belangrijk dat ook de fysiek aanwezige docent verbondenheid met de leerlingen creëert.

Voor meer informatie of het (bij)bestellen van de supertool-poster kunt u mailen naar miriamkoetsier@gmail.com